skip to main |
skip to sidebar
Những thần đồng thông minh nhất
trong lịch sử...
Tài không đợi tuổi, nhận xét này hoàn toàn đúng với những thần đồng dưới đây, khi tài năng của họ được bộc lộ ở những thời điểm mà thậm chí, nhiều đứa trẻ còn chưa thể nhận thức hết được thế giới xung quanh.
Wolfgang Amadeus Mozart - Nhà soạn nhạc từ tuổi lên 6
Tài năng âm nhạc của nhà soạn nhạc huyền thoại người Áo đã nhanh chóng được bộc lộ sau khi được sinh ra. Vào năm lên 3 tuổi, Mozart đã có thể chơi đàn Clavico (một dạng đàn tương tự như piano, với kích cỡ nhỏ hơn), đến năm 6 tuổi, nhạc sĩ thiên tài này đã viết được bản hợp âm đầu tiên, tiếp đó là bản giao hưởng đầu tiên vào năm 8 tuổi và nhạc kịch opera vào năm 12 tuổi.
Vào năm 5 tuổi, Mozart đã được biểu diễn đàn piano tại trường Đại học Salzburg (Áo) và một năm sau đó là biểu diễn tại Cung điện Hoàng gia ở thủ đô Viên của nước Áo. Ở năm 14 tuổi, Mozart được mời đến Ý để sáng tác nhạc Opera tại đây.
Mozart qua đời vào năm 35 tuổi và để lại hơn 600 tác phẩm khác nhau.
William Rowan Hamilton - Nhà đa ngôn ngữ tuổi lên 5
Sinh ra tại Dublin, Ireland vào năm 1805, William Rowan Hamilton đã cho thấy trí tuệ siêu phàm của mình rất sớm, khi mới 5 tuổi, ông đã có thể nói thông thạo tiếng Latin, Hy Lạp và Do Thái. Vào năm 13 tuổi, nhà toán học tương lai này đã có thể nói được 13 thứ tiếng khác nhau, bao gồm tiếng Phạn, Ba Tư, Ý, Ả Rập, Syria, tiếng địa phương Ấn Độ…
Không chỉ thể hiện trình độ về ngôn ngữ, Rowan Hamilton còn bộc lộ tài năng về toán học từ rất sớm. Ở tuổi 15, Hamilton đã phát hiện ra các lỗi trong khi nghiên cứu về công trình của nhà toán học nổi tiếng người Pháp Pierre Simon.
Rowan Hamilton có nhiều đóng góp trong việc p hát triển lý thuyết về động lực học và quaternions, một phương pháp được sử dụng cho không gian ba chiều trong toán học. Ông là nhà toán học vĩ đại nhất được phong tước Hiệp sĩ ở Ireland vào năm 1835 và qua đời vào năm 1865.
Pablo Picasso - Nghệ sĩ vĩ đại nhất thế kỷ 20
Sinh năm 1881 tại Tây Ban Nha, Pablo Picasso đã phát triển kỹ năng hội họa của mình từ rất sớm, với sự giúp đỡ của người cha cũng là họa sĩ, năm 15 tuổi, Picasso đã trình làng bức tranh bằng sơn dầu của mình tại Barcelona, với tên gọi “Buổi hiệp thông đầu tiên”.
Năm tiếp sau đó, bức tranh “Khoa học và lòng nhân từ” đã giúp Picasso đạt được huy chương vàng trong cuộc thi vẽ tranh nghệ thuật tại Malaga (Tây Ban Nha) và giúp ông góp mặt với vai trò khách mời danh dự tại triểm lãm quốc gia về mỹ thuật diễn ra tại thủ đô Madrid trong năm này.
Đầu thế kỷ 20, Picasso đã sáng lập ra phong cách nghệ thuật vẽ tranh lập thể và tiếp tục sáng tạo ra những kiệt tác cho ngày nay.
Họa sĩ thiên tài này qua đời tại Pháp năm 1973.
William James Sidis - Người thông minh nhất trong lịch sử thế giới
Từ năm 8 tuổi, William James Sidis đã chứng minh được tài năng toán học thiên phú của mình bằng cách phát triển một bảng logarit mới dựa trên con số 12 và đã có một bài giảng tại trường Đại học Harvard một năm sau đó.
Thần đồng toán học này cũng đã lập nên kỷ lục thế giới cho người trẻ tuổi nhất học và tốt nghiệp đại học, khi đặt chân vào trường đại học Harvard vào năm 11 tuổi và tốt nghiệp 5 năm sau đó.
Sidis được coi là người thông minh nhất từng sống trên trái đất, với chỉ số thông minh IQ ước tính trong khoảng từ 250-300.
Trước khi bộc lộ tài năng về toán học, Sidis đã tự mình học cách để đọc và nhanh chóng thông thạo 8 loại ngôn ngữ khác nhau và bắt tay viết sách từ năm 7 tuổi.
Sau một tuổi thơ với những trải nghiệm khó tin, Sidis lại trải qua một tuổi trưởng thành khá bình lặng. Sau khi trưởng thành, báo chí không ngừng săn đuổi ông, tuy nhiên Sidis quyết tâm tìm sự riêng tư. Ông từ bỏ toán học và chuyển sang viết sách. Năm 1925, ông xuất bản cuốn sách về vũ trụ học trong đó ông dự đoán về các hố đen trong vũ trụ.
Sidis qua đời vì xuất huyết não vào năm 1944.
Shakuntala Devi - “Phù thủy toán học” của Ấn Độ
Sinh năm 1939 tại Bangalore, Ấn Độ, là con của một người dạy thú, Shakuntala Devi bắt đầu tình yêu với những con số thông qua những lá bài mà bà thường chơi với cha mình từ năm 3 tuổi.
Biệt danh “người máy tính” và “phù thủy toán học” được gán cho Devi sau khi bà thể hiện trình độ toán học siêu việt của mình tại trường đại học Mysore và Annamalai khi còn còn là một đứa trẻ.
Tài năng của Devi đã giúp bà nhiều lần được vinh danh trong sách kỷ lục Guiness, chẳng hạn khi bà có thể tính nhẩm kết quả căn 23 một con số có 201 chữ số…
Năm 2006, Devi xuất bản cuố sách với tiêu đề “Mảnh đất thần tiên của những con số”, viết về câu chuyện của một cô bé gái thể hiện tình yêu với những con số, cũng chính là câu chuyện về cuộc đời bà.
Robert James Fischer - Đại kiện tướng cờ vua trẻ tuổi nhất thế giới
Năm 1957, Robert “Bobby” Fischer trở thành nhà vô địc cờ vua thế giới từ năm 14 tuổi, và là kiện tướng trẻ tuổi nhất vô địch tại giải đấu danh giá này. 1 năm sau đó, Fischer tiếp tục phá một kỷ lục mới khi trở thành đại kiện tướng trẻ tuổi nhất thế giới, ở tuổi 15.
Trước đó, khi mới 13 tuổi, Fischer đã chơi một ván cờ cầm quân đen và thắng Kiện tướng người Mỹ Donald Byrne. Ván cờ này về sau được chọn là “ván cờ thế kỷ”.
Năm 1972, Robert Fischer được xếp hạng cao nhất trong lịch sử môn cờ vua, với thứ hạng FIDE đạt 2785.
Năm 1992, Fischer đã đấu một trận cờ vua với đại kiện tướng người Nga Spassky tại Nam Tư, khi đó đang bị Liên Hợp Quốc cấm vận, điều này đã khiến Fischer trở nên phạm pháp và phải trốn tránh các nhà chức trách trong suốt 12 năm tiếp theo, trước khi bị bắt giữ vào năm 2004 tại Nhật Bản. Sau đó, Fischer được trả tự do vào năm 2005 và được cấp quốc tích
Fischer qua đời tại Iceland vào năm 2008.
Theodore Kaczynski - Từ cử nhân trẻ tuổi của Harvard trở thành khủng bố
Sinh năm 1942, Theodore Kaczynski được biết đến với biệt danh "Unabomber", nổi tiếng như một thần đồng và được phép học tại trường Đại học Harvard từ năm 16 tuổi. Trước đó, Kaczynski đã có chỉ số thông minh IQ 167 khi mới học lớp 5.
Sau khi tốt nghiệp Harvard, Kaczynski tiếp tục nhận được bằng tiếng sĩ toán học tại trường Đại học Michigan, nơi mà luận án tiến sĩ của ông phức tạp đến nổi các giáo sư ở đó phải thừa nhận rằng không thực sự hiểu hết được nó.
Ở tuổi 25, Kaczynski trở thành giáo sư trẻ tuổi nhất tại trường Đại học California, tuy nhiên đã từ chức sau đó 2 năm, chuyển đến sống cùng với bố mẹ và cuối cùng đến sống tại một cabin hẻo lánh ở trong rừng. Kaczynski đã quyết định bắt đầu một chiến dịch đánh bom thư sau khi nhìn thấy các vùng đất hoang quanh nhà của mình bị phá hủy bởi sự phát triển.
Trong gần 20 năm, từ 1978 đến 1995, Kaczynski đã gửi 16 quả bom thư đến nhiều mục tiêu khác nhau, bao gồm cả các trường đại học, các hãng hàng không… giết chết 3 người và làm bị thương 23 người.
FBI đã liệt kê Kaczynski vào 1 trong 100 tên tội phạm nguy hiểm nhất và đã tiến hành một chiếc dịch điều tra gắt gao. Hiện Kaczynski đang phải chịu một án tù chung thân không được ân xá sau khi bị bắt giữ vào năm 1995.
Kim Ung-Young - Tham gia các lớp đại học từ năm 3 tuổi
Ở tuổi lên 3, Kim Ung-Yong đã bắt đầu được tham gia các lớp học về vật lý với vai trò sinh viên khách mời tại trường đại học Hanyang, Hàn Quốc. Đến năm 8 tuổi, Kim được cơ quan vũ trụ Mỹ NASA mời sang học tại Mỹ.
Sinh năm 1962, thần đồng trẻ tuổi này bắt đầu biết nói vào 4 tháng tuổi, và 2 năm sau đã có thể đọc được tiếng Nhật Bản, Hàn Quốc, Đức và Anh. Kim Ung-Yong đã được tổ chức sách kỷ lục Guiness trao tặng danh hiệu người có chỉ số IQ cao nhất, với 210 điểm.
Năm 16 tuổi, Kim rời khỏi NASA và quyết định quay trở lại học đại học tại Hàn Quốc và nhận bằng tiến sĩ về kỹ thuật dân sự. Kim hiện đang là giáo sư tại trường Đại học Chungbuk (Hàn Quốc) từ năm 2007 và đã xuất bản hơn 90 bài viết khác nhau trên các tạp chí khoa học.
Nếu một thần đồng bộc lộ tố chất từ nhỏ và được nuôi dưỡng, dạy dỗ trong môi trường phù hợp thì sẽ bốc lộ hết tài năng thiên bẩm. Dưới đây là những thần đồng thông minh nhất trong lịch sử đã từng được biết đến.
Sufah Yusoft - Từ thần đồng toán học trở thành gái bán hoa
Năm 1997, khi mới 13 tuổi, cô gái gốc Ma Lai này đã được chấp nhận vào học lớp toán tại trường Đại học St. Hilda, thuộc đại học danh tiếng Oxford (Anh). Tuy nhiên, chỉ ít năm sau đó, Yusoft đã bất ngờ biến mất khỏi nơi mình sinh sống, trong khi vẫn đang theo học tại trường đại học này.
Sau đó, nhiều người phát hiện ra cô đang làm bồi bàn tại một quán Internet café. Giải thích cho sự trốn chạy của mình, Yusoft cho biết chính áp lực thành công mà bố mẹ dành cho cô đã khiến cô cảm thấy nặng nề và phải bỏ trốn.
Sau khi trở về, Yusoft tiếp tục theo học chương trình đại học vào năm 2003, tuy nhiên 1 năm sau đó cô đã kết hôn với một luật sư ở Oxford và bỏ dở chương trình học. Cuộc kết hôn này kéo dài 13 tháng.
Năm 2007, sau một thời gian im hơi lặng tiếng, người ta lại phát hiện ra cô đang làm việc với vai trò của một gái bán hoa. Tuy nhiên, một thời gian sau, Yusoft bắt đầu hoạt động tại các tổ chức xã hội cho đến tận bây giờ.
Kathleen Holz - Luật sư trẻ tuổi nhất
Katheleen Holtz bắt đầu học tại trường Đại học bang California khi mới lên 10 và tốt nghiệp hạng ưu chuyên ngành triết học. Vào năm 2004, khi mới 15 tuổi, cô tiếp tục học chuyên ngành luật và trở thành luật sư trẻ tuổi nhất ở California và cả nước Mỹ khi ở độ tuổi mới 18, trong khi độ tuổi trung bình cho luật sư tại Mỹ là 30.
Sau khi trở thành luật sư, Katheleen làm việc cho công ty luật TroyGould.
Michael Kearney - Cử nhân đại học trẻ tuổi nhất
Khi mới 10 tuổi, Michael Kearney đã nhận được bẳng cử nhân tại trường Đại học Nam Alabama và khi 17 tuổi, Kearney tiếp tục nhận bằng cử nhân thứ 2 tại trường Đại học Vanderbilt.
Chàng trai người Mỹ sinh ra tại Hawaii này đã được sách kỷ lục Guinness ghi nhận là người trẻ tuổi nhất tốt nghiệp đại học.
Ở tuổi 21, Kearney đã có trong tay “bộ sưu tập” 4 bằng tốt nghiệp đại học và một năm sau đó, anh có tiếp học vị tiến sĩ chuyên ngành hóa học.
Năm 2006, Kearney đã đạt được giải thưởng 1 triệu USD trên chương trình truyền hình AOL’s Gold Rush. Sau đó, năm 2008, Kearney tiếp tục đoạt được giải thưởng 25 ngàn USD tại chương trình “Ai là triệu phú” phiên bản Mỹ.
Mặc dù là một thần đồng với trí thông minh siêu phàm, nhưng ít ai biết được Kearney bị mắc chứng bệnh hiếu động thái quá.
Gregory Smith - 4 lần đề cử giải Nobel hòa bình
Năm 1999, cậu bé Gregory Smith lúc đó 10 tuổi đã nhận được học bổng có thời hạn 4 năm của trường đại học Randolph-Macon, trị giá 70 ngàn USD. Sau đó, Gregory tốt nghiệp hạng ưu tại trường đại học này, chuyên ngành khoa học, lịch sử và sinh học.
2 năm sau đó, Smith đã được gặp gỡ cựu tổng thống Mỹ Bill Clinton, cựu tổng thống đầu tiên của Liên Xô Mikhail Gorbachev và có buổi diễn thuyết trước đại hội đồng Liên Hiệp Quốc, sau đó đã được đưa vào danh sách để cử cho giải thưởng Nobel Hòa bình.
Sau đó, Smith đã tiếp tục được đề cử cho giải Nobel Hòa bình thêm 3 lần nữa, vì các công việc nhân đạo của mình tại Đông Timor, Sao Paolo, Rwanda và Kenya.
Vào năm 16 tuổi, Smith tiếp tục đăng ký học tại trường Đại họ Virginia, để học tập cho học vị tiến sĩ các chuyên ngành toán học, kỹ thuật hàng không vũ trụ, quan hệ quốc tế và nghiên cứu y sinh.
Colin Carlson - Cậu bé thiên tài bảo vệ môi trường
Colin Carlson đã tự học đọc và viết từ khi mới biết đi, rồi tốt nghiệp trường trung học trực tuyến của đại học Stanford vào năm 11 tuổi.
Vào năm 9 tuổi, Carlson bắt đầu tham gia các khóa học của trường Đại học Connecticut, sau đó ghi danh vào học chính thức tại đây vào năm 12 tuổi. Cậu bé hiện đang đạt số điểm trung bình xuất sắc về chuyên ngành sinh thái học, sinh học tiến hóa và nghiên cứu môi trường.
Hiện Carlson đã thành lập và điều hành một tổ chức môi trường, với các hoạt động và chiến dịch bảo vệ môi trường, chống lại sự nóng lên của trái đất.
Jacob Barnett - Cậu bé có chỉ số IQ cao hơn cả Einstein
Mới 8 tuổi, Jacob Barnett đã bắt đầu theo học tại trường đại học Indiana. Với chỉ số IQ lên đến 170, thậm chí còn cao hơn nhà bác học thiên tài Albert Einstein, thì theo các giáo sư hàng đầu tại trường đại học Indiana tin tưởng rằng, cậu bé sẽ giành được giải thưởng Nobel trong tương lai.
Mặc dù bị mắc chứng bệnh tự kỷ ở dạng nhẹ, tuy nhiên điều này dường như không làm ảnh hưởng đến trí tuệ của cậu bé. Theo mẹ của Jacob chia sẻ thì con trai của mình đã có thể giải được các bài toán đại số, lượng giác, hình học chỉ sau 2 tuần tự mình tìm hiểu và học các môn này.
Kể từ khi nhập học tại trường đại học Indinana, Jacob đang theo học các lớp học vật lý thiên văn cao cấp và nghiên cứu phát triển lý thuyết tương đối của Einstein. Jacob Barnett cho biết đang tham vọng để khám phá bí mật về lý thuyết vụ nổ Big Bang, vụ nổ được tin là nguồn gốc của vũ trụ.
Akrit Jaswal - Bác sĩ phẫu thuật 7 tuổi
Sinh năm 1993, ngay từ năm 7 tuổi, Akrit Jaswal đã có thể cầm dao mổ để thực hiện ca phẫu thuật đầu tiên, trở thành bác sĩ phẫu thuật và là sinh viên nhỏ tuổi nhất tại Ấn Độ.
Ở tuổi 13, Arkit có chỉ số IQ 146, và được xem là người có chỉ số IQ cao nhất trong độ tuổi thiếu niên tại Ấn Độ, đất nước 1 tỷ dân. Phòng ngủ của Akrit chất đầy sách về y học, và sở thích của cậu bé này là tranh luận về chính trị với những người lớn tuổi hơn mình rất nhiều.
Hiện 17 tuổi, Arkit có thể nói 4 thứ tiếng khác nhau và đang hoàn tất khóa học thạc sĩ về chuyên ngành hóa học ứng dụng.
Saffron Pledger - Thành viên nhỏ tuổi nhất của công đồng những người có IQ cao
Chưa từng trải qua một trường lớp nào, tuy nhiên ngay từ khi 3 tuổi, Saffron Pledger đã có chỉ số iQ là 140, đủ điều kiện để tham gia vào cộng đồng những người có chỉ số IQ cao, với các thành viên tại hơn 100 quốc gia khác nhau.
Để trở thành thành viên của cộng đồng này cần phải có chỉ số IQ cao thuộc vào top 2% dân số của thế giới. Với chỉ số 140, Pledger đã có chỉ số IQ cao hơn 40 tuổi so với mức IQ trung bình của nước Mỹ và cao hơn 3 điểm so với cựu tổng thống Mỹ Bill Clinton.
Chỉ mới 3 tuổi, nhưng cô bé Pledger đã có thể đọc, viết, đếm đến 50 và giải những phép toán đơn giản. Cô bé là con gái của Danny Pledger, người đã 8 lần vô địch các game show trên truyền hình.
PHONG TỤC VỊÊT NAM
NÓN LÁ
" Nón nầy che nắng che mưa,
Nón nầy để đội cho vừa đôi ta” (Ca dao)
Nón lá không xa lạ với chúng ta, ngày nay ở hải ngoại chỉ thấy nón lá xuất hiện trên sân khấu, trình diễn nghệ thuật múa nón và áo dài duyên dáng mền mại kín đáo của thiếu nữ Việt Nam nổi bật bản sắc văn hoá dân tộc, áo dài và nón lá là nét đặc thù của phụ nữ Việt Nam, chắc chắn không ai chối cãi. Nếu mặc áo đầm, hay quần tây mà đội nón không tạo được nét đẹp riêng.
Nón dùng để che nắng mưa, có lịch sử lâu đời đã khắc trên trống đồng Ngọc Lũ, trên thạp đồng Đào Thịnh vào khoảng 2500-3000 năm. Nón lá gần với đời sống tạo nhiều nét bình dị, đoan trang, yêu kiều, duyên dáng và thực tiễn với đời sống nông nghiệp, một nắng hai sương, trên đồng lúa, bờ tre lúc nghỉ ngơi dùng nón quạt cho mát mẻ ráo mồ hôi. Nón lá ở Việt Nam có nhiều loại khác nhau qua từng giai đoạn lịch sử:
- Nón dấu: Nón có chóp nhọn của lính thú thời xa xưa
- Nón gò găng hay nón ngựa: Sản xuất ở Bình Định làm bằng lá dứa đội khi cỡi ngựa.
- Nón rơm: Nón làm bằng cộng rơm ép cứng.
- Nón quai thao: người miền Bắc thường dùng trong lễ hội.
- Nón cời: Nón rách
- Nón gõ: Nón gõ làm bằng tre ghép cho lính hồi xưa.- Nón lá sen: Cũng gọi là nón liên diệp.- Nón thúng: Thứ nón lá tròn bầu giống cái thúng.- Nón khua: Viên đẩu nón của người hầu các quan xưa.- Nón chảo: Thứ nón mo tròn lên như cái chảo úp nay ở Thái Lan còn dùng.- Nón cạp: Nón xuân lôi đại dành cho người có tang.- Nón bài thơ: Ở Huế thứ nón lá trắng và mỏng có lộng hình hay một vài câu thơ v.v…
Người Việt từ nông thôn cho tới thành thị đều dùng nón lá, nhưng ít người để ý nón lá có bao nhiêu vành, đường kính rộng bao nhiêu cm? Nón lá tuy giản dị rẻ tiền nhưng nghệ thuật làm nón cần phải khéo tay. Nghề chằm nón không chỉ dành riêng cho phụ nữ mà cả những người đàn ông trong gia đình cũng có thể giúp chuốt vành, lên khung nón.
Với cây mác sắc, người làm nón chuốt từng sợi tre thành 16 nan vành một cách công phu; sau đó uốn thành vòng thật tròn trịa và bóng bẩy. Người phụ nữ thì chằm nức vành. Để có được lá đẹp, họ thường chọn lá nón non vẫn giữ được màu xanh nhẹ, ủi lá nhiều lần cho phẳng và láng.
Khi xây và lợp lá, người ta phải khéo léo sao cho khi chêm lá không bị chồng lên nhau nhiều lớp để nón có thể thanh và mỏng. Nghề làm nón lá thường sản xuất từ miền Bắc và miền Trung trong các làng quê sau các vụ mùa, ở các tỉnh miền Nam không thấy người ta chằm nón?
Vật liệu làm nón tuy đơn sơ nhưng khó tìm loại lá làm nón, lá mọc ở những vùng núi, sau nầy người ta đem giống về trồng ở vườn, có tên Du Quy Diệp là lá làm tơi thời gian văn minh chưa phát triển, người ta dùng loại lá nầy làm cái tơi để mùa đông chống mưa gió. Một loại khác là Bồ Quy Diệp là loại mỏng và mền hơn để làm nón lá.
Ngày nay dù đã phát triển nhưng trên những cánh đồng lúa xanh tươi ngoài Bắc, trong những trưa hè nắng gắt, người ta còn dùng lá tơi để che nắng, giống như con công đang xòe cánh.
Người ta chặt lá nón non còn búp, cành lá nón có hình nan quạt nhiều lá đơn chưa xoè ra hẳn phơi khô, cột lại thành từng bó nhỏ gánh bán cho những vùng quê có người chằm nón. Ở Quảng Nam ngày xưa vùng Bà Rén chuyên buôn bán nón lá, từ đó phân phối đến các chợ như chợ Hội An, có khu bán nón lá nhiều loại.
Lá non lúc khô có màu trắng xanh, người mua phải phơi lá vào sương đêm cho lá bớt độ giòn vì khô, mở lá từ đầu tới cuồng lá, cắt bỏ phần cuối cùng, dùng lưỡi cày cũ hay một miếng gan, đặt trên nồi than lửa nóng đỏ, dùng cục vải nhỏ độn giống như củ hành tây, người ta đè và kéo lá nón thẳng như một tờ giấy dài màu trắng, có nổi lên những đường gân lá nhỏ, lựa những lá đẹp để làm phần ngoài của nón.
Người ta dùng cái khung hình giống như Kim Tự Tháp Ai Cập, có 6 cây sườn chính, khoảng cách giống nhau để gài 16 cái vành nón tròn lớn nhỏ khác nhau lên khung. Cái khung nầy phải do thợ chuyên môn làm kích thước đúng cỡ khi lợp lá và chằm nón xong, tháo nón ra dễ dàng.
Nón thường chỉ 16 vành tròn làm bằng tre cật vót nhỏ đều nhau nối lại, Nón bài thơ nhẹ mỏng chỉ 2 lớp lá trong chen hình cảnh và các câu thơ, nón thường độ bền lâu hơn dày có 3 lớp phần trong lót thêm loại lá đót, (loại cây nầy giống cây sậy, khi trổ bông người ta lấy bông làm chổi)
Chằm xong nón tháo khỏi khung, cắt lá thừa nức miệng nón và làm quai, nón rộng đường kính thường 41 cm, người ta phết phiá ngoài lớp mỏng sơn dầu trong suốt nước mưa không thấm qua các lỗ kim vào bên trong. Để có được một chiếc nón, phải trải qua 15 khâu, từlên rừng hái lá, rồi sấy lá, mở, ủi, chọn lá, xây độn vành, chằm, cắt lá, nức vành, cắt chỉ…
Thời gian chưa có chỉ cước người ta dùng bẹ lá cây thuộc loại thơm (hùm) tước lấy phần tơ ngâm nước vài ba ngày cho nát phần thịt của lá, dùng bàn chải, chải lấy phần tơ dùng làm chỉ để chằm nón, hay dùng chỉ đoác. Nhưng sau nầy phát triển người ta dùng cước nhỏ bằng nylon, chằm nón có đường nét thanh nhã hơn. Nón lá đã đi vào thi ca bình dân Việt nam:
“Nón em chẳng đáng mấy đồng,Chàng mà giật lấy ra lòng chàng thamNón em nón bạc quai vàngThì em mới dám trao chàng cầm tayTiếc rằng vì nón quai mâyNên em chẳng dám trao tay chàng cầm” Nón quai thao, hay nón thúng các cô gái Bắc thời xưa chưa chồng thường dùng, ngày nay đến Hà Nội không còn thấy ai đội nón quai thao, trên đường phố cổ trầm mặc dưới bóng cây cổ thụ, thiếu nữ Hà Nội che dù màu, đội mũ lát, đội mũ tân thời, nhưng vào thăm Văn Miếu sẽ thấy trình diễn văn hoá, hát quan họ, các cô đều trang sức giống như thời xưa với chiếc nón quai thao.
Thuở xưa, con gái sau khi lập gia đình, bổn phận làm vợ, làm mẹ, họ chỉ chú trọng đến niềm vui tận tụy làm tròn bổn phận trong gia đình, xao lãng những vẻ đẹp bề ngoài. “Chưa chồng nón thúng, quai thaoChồng rồi, nón rách, quai nào thì quai…” Thân phận của những bóng hồng khi về chiều nhan sắc tàn phai: “Còn duyên nón cụ quai tơHết duyên nón lá quai dừa cũng xong”
Dáng dấp con gái Việt Nam mềm mại, dịu dàng, nếu trên đầu nghiêng nghiêng vành nón trắng. Nụ cười, ánh mắt giấu sau vành nón ấy mới cơ hồ e ấp, rạo rực vì những bâng khuâng… Mỗi thiếu nữ đều có một cái duyên để làm say đắm người khác phái. Nhưng tựu trung, nhan sắc của các nàng cũng không ngoài những điều đã được ca dao truyền tụng. Có nàng đẹp nhờ mái tóc thề hay cắt ngắn, đôi chân mày cong vòng như vầng trăng non dưới vành nón lá:
“Sao em biết anh nhìn mà nghiêng nónChiều mùa thu mây che có nắng đâuNắng sẽ làm phai mái tóc xanh màuSẽ làm khô làn môi em dịu ướtCòn ta mắt anh…Có sao đâu mà em phải cúi đầu từ khướcNếu nghiêng nón có nghĩa là từ khướcThì mười ngón tay em sao bỗng quấn quít đan nhauNửa vầng má em bỗng thắm sắc hồng đàoĐôi chân bước… anh nghe chừng sai nhịp.” Thu Nhất Phương
Ở Huế, có nhiều vùng chằm nón nổi tiếng từ xa xưa cho đến bây giờ như: Phú Hồ, Phước Vĩnh, Dạ Lê, Triều Sơn, Nam Phổ, Kim Long, Dương Nỗ, Tân Mỹ, Hương Sơ, Mỹ Lam, làng Chuồn, bên dòng sông Như Ý, thuộc xã Phú Hồ, huyện Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên Huế làm nón bài thơ dáng thanh mảnh, độ mỏng, màu nón nhã nhặn người ta còn cắt những bức tranh với chùa Linh Mụ, cầu Trường Tiền, con đò trên sông Hương… và đặc biệt nhất là vài câu thơ chất chứa tâm hồn xứ Huế:
“Sông Hương lắm chuyến đò ngang
Chờ anh em nhé, đừng sang một mình”
Ca dao
“Sao anh không về thăm quê emNgắm em chằm nón buổi đầu tiênBàn tay xây lá, tay xuyên nónMười sáu vành, mười sáu trăng lên”Nguyễn Khoa Điềm “Tà áo dài trong trắng nhẹ nhàng bayNón bài thơ e lệ nép trong tay” Bích Lan
Những chiếc nón bài thơ thường trở thành vật “trang sức” của biết bao thiếu nữ. Lựa nón, lựa quai, cũng là một thú vui nên không ít người đã kỳ công đến tận nơi làm nón để đặt cho riêng mình với dòng thơ yêu thích. Buổi tan trường, các con đường bên sông Hương như dịu lại trong nắng hè oi ả bởi những dáng mảnh mai với áo dài trắng, nón trắng và tóc thề:
“Dòng nước sông Hương chảy lặng lờNgàn thông núi Ngự đứng như mơGió cầu vương áo nàng tôn nữQuai lỏng nghiêng vành chiếc nón thơ”
Nón bài thơ hiện hữu trên khắp nẻo đường và trở nên gần gũi, thân quen trong cuộc sống thường nhật của phụ nữ Huế, dùng nón lá nâng hay đựng xoài, cũng tạo nên nét đẹp mỹ miều.
“Anh về Bình Định ba ngày
Dặn mua chiếc nón lá dày không mua”
Nón bài thơ đặc sản Huế, nón Gò Găng ở Bình Định còn gọi là nón ngựa làm bằng vành tre cật, chuốt nhỏ như tăm, đan thành ba lớp mê sườn; bên ngoài phủ lớp lá kè non, chằm bằng những đường chỉ tàu trắng muốt và đều đặn. Trên đỉnh chóp được gắn chụp bạc hoặc đồi mồi có chạm trổ long-lân-qui-phụng.Quai nón được làm bằng lụa xanh hoặc đỏ, bản rộng và đều người ta chằm một chiếc nón ngựa phải mất cả tháng trời dày công nhọc sức. Vì vậy giá thành rất đắt, nó chỉ dành cho những người cao sang quyền quí, những chức sắc quan lại của triều đình. Dần dần theo nhu cầu của giới bình dân, nón ngựa được cải biên thành ngựa đơn rồi nón buôn, nón chũm, rẻ hơn nhiều.Các loại này đều không có chụp bạc, nó được thay bằng những tua ngũ sắc ở chóp nón cho đẹp. Ở các vùng làm nón, ngày cưới, nhà giàu rước dâu bằng kiệu, chàng rể thì đội nón đi ngựa; còn những nhà nghèo cũng ráng sắm đôi nón ngựa cho cô dâu chú rể đội đi trong ngày cưới. Vậy nên có câu ca dao:
“Cưới nàng đôi nón Gò GăngXấp lãnh An Thái, một khăn trầu nguồn”
Ngày nay các cô gái làm nón hầu như không còn giữ được phương pháp làm nón ngựa nữa. Họ quen với công đoạn nhanh, giản tiện và dễ tiêu thụ của chiếc nón trắng mảnh mai - một sản phẩm của quá trình cải cách lâu dài. Để làm loại nón này phải qua nhiều công đoạn. Vấn sườn, lợp lá, chèn lá, chằm và nức. Việc làm lá đòi hỏi nhiều tính tỉ mỉ và kinh nghiệm lâu năm.
Nghề nón là thuộc thị trấn Gò Găng, Nhơn Thành - An Nhơn. Nơi đây có một chợ nón lớn họp thường ngày từ 3-4 giờ sáng. Cứ hết một đợt làm được 25-30 chiếc thì bà con các vùng phụ cận lại mang nón đến bán và mua sắm vật liệu cho đợt sau. Mỗi tháng Gò Găng có thể cung cấp cho cả nước 50,000 chiếc nón. Gần đây nón Gò Găng còn được xuất cảng sang các nước láng giềng như Trung Quốc, Lào, Cam-pu-chia dưới dạng cải biên cho hợp với xứ người. Như vậy, từ vùng núi cao nguyên mưa nguồn gió dữ cho đến các miệt vườn miền Nam:
“Nhớ nón Gò GăngVầng trăng đập đáSông dài sóng cảNgười quân tử,Khăn điều vắt vai…”
Đời sống văn minh, phát triển nhưng nón lá Việt Nam vẫn thuần túy nguyên hình của nó. Ở bất cứ nơi đâu, từ rừng sâu hẻo lánh, trên đồng ruộng mênh mông, dọc theo sông dài biển cả, đều thấy chiếc nón lá ngàn đời không đổi thay…
Chằm nón
Nguyễn Quý Đại
